Wartościowanie stanowisk
Wartościowanie stanowisk to zadanie stojące przed pracodawcami, a wynikające z prawa Unii Europejskiej, którego wdrożenie wymaga uchwalenia w Polsce odpowiedniej ustawy.
Projekt ustawy
Na stronie Rządowego Procesu Legislacyjnego zamieszczony został projekt ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości.
Implementacja dyrektywy 2023/970
Projekt implementuje Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za taką samą pracę lub za pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania.
Wartościowanie stanowisk – termin implementacji
Ustawa powinna wejść w życie (po jej uchwaleniu) do 7 czerwca 2026 roku, ale raportowanie luki płacowej obejmie prawdopodobnie już cały 2026 rok (pierwsze raportowanie ma mieć miejsce w 2027 roku i dotyczyć roku 2026).
Cel ustawy
Uzasadnienie ustawy wskazuje m.in, że:
Projekt ma na celu określenie zasad i trybu dokonywania oceny wartości pracy przez pracodawców, w tym zasady ustalenia kryteriów oraz ewentualnych podkryteriów wartościowania i ich wagi. Ponadto projekt określa zasady i tryb tworzenia struktur wynagrodzeń zapewniających realizację prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości.
Projekt ustawy określa także środki w zakresie przejrzystości wynagrodzeń, przez które rozumie się w szczególności dostęp do kryteriów służących ustalaniu wynagrodzeń, poziomów wynagrodzeń i wzrostu wynagrodzeń, prawo pracownika do informacji dotyczących jego indywidualnego poziomu wynagrodzenia oraz średnich poziomów wynagrodzenia w podziale na płeć w odniesieniu do kategorii pracowników wykonujących jednakową pracę jak on lub pracę o jednakowej wartości jak jego praca, sprawozdawczość w zakresie luki płacowej między pracownikami płci żeńskiej i męskiej oraz wspólną ocenę wynagrodzeń.
Dodatkowo projekt określa zasady i tryb monitorowania realizacji przez pracodawców zasady równego wynagradzania za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości.
Projekt ustawy określa również sankcje karne za m.in. nierealizowanie obowiązków sprawozdawczych czy brak wspólnej oceny wynagrodzeń.
Przedmiot regulacji
Zgodnie z projektowanym przepisem art. 1 ustawa określa:
1) zasady i tryb dokonywania oceny wartości pracy;
2) zasady i tryb tworzenia struktur wynagrodzeń;
3) środki w zakresie przejrzystości wynagrodzeń;
5) zasady i tryb monitorowania realizacji przez pracodawców zasady równego wynagradzania;
6) zadania organów przewidzianych w niniejszej ustawie;
7) środki ochrony prawnej.
Wartościowanie stanowisk
Projektowany przepis art. 3 ust. 1 przewiduje, że pracodawca dokonuje oceny wartości pracy określonego rodzaju lub na określonym stanowisku.
Ocenie wartości pracy służą – jak stanowi projektowany art. 3 ust. 2 ustawy – kryteria i podkryteria, o których mowa w art. 18[3]c § 3 Kodeksu pracy.
Według projektu ustawy (art. 4 ust. 1) pracodawca ustala i stosuje kryteria i podkryteria, o których mowa w art. 18[3c] § 3 Kodeksu pracy, w sposób obiektywny oraz neutralny pod względem płci, a także wykluczający wszelką bezpośrednią lub pośrednią dyskryminację ze względu na płeć, przy uwzględnieniu umiejętności miękkich o ile są wymagane dla określonego rodzaju pracy lub dla określonego stanowiska.
Zobacz też: Definicja pojęcia „wartościowanie stanowisk”